Scuola Mosaico del FriuliEén van de weinige dagscholen met een opleiding voor mozaïekkunstenaars is de ‘Scuola Mosaico del Friuli‘ in Spilimbergo – in het Noorden van Italië. Gelegen op ongeveer 100 km van Venetië.

De opleiding tot Maestra of Maestro duurt 3 jaar. Er zitten studenten van over de hele wereld, de lessen worden enkel in het Italiaans gegeven en je mag niet ouder zijn een bepaalde leeftijd om toegelaten te worden tot de opleiding (ik dacht 27 jaar). Indien je toch ouder bent moet je met zeer goede redenen komen om de opleiding te mogen volgen.

Scuola Mosaico del FriuliIn het eerste jaar gaan de leerlingen aan de slag met de Romeinse mozaïeken en wat men noemt Faccina – deze naam is afgeleid van de man die het mozaïekpapier uitvond en dit in de 18e eeuw. Faccina wil zeggen dat je het mozaïek ‘indirect’ maakt, de steentjes worden met een bloempap op een speciaal daarvoor ontwerpen papier -mozaïekpapier- geplakt. Later wordt het mozaïek gecementeerd en komt wat je gemaakt hebt in spiegelbeeld tevoorschijn. Het grote voordeel van deze uitvinding was dat men het mozaïek eerst volledig kon maken in het atelier en dan als alles klaar was ging men ter plaatse om het mozaïek te plaatsen. Nadeel is dat er veel van de levendigheid van het mozaïek verloren gaat, ook omdat bij deze techniek de steentjes erg kort op elkaar gelegd worden (zie voorbeeld van de hand).

Scuola Mosaico del FriuliDe Romeinse mozaïeken worden indirect gemaakt. En hebben dan weer andere kenmerken. Welke uitgebreid aan bod komen in de workshop ‘Oude mozaïeken’.
In Spilimbergo maken alle leerlingen allemaal een mozaïek van hetzelfde thema, zij zijn daar immers om een stiel te leren.

Scuola Mosaico del FriuliIn het tweede jaar gaan de leerlingen aan de slag met portretten zowel van dier als mens. Als je het poezen snoetje hiernaast goed bekijkt, zie je hoe perfect transparant het oog lijkt te zijn. Daarvoor worden er héél veel kleine steentjes naast elkaar geplaatst. Niet alleen worden er diverse materialen gemengd voor deze techniek, maar de ‘tesserae’ die men gebruikt zijn erg verschillend van formaat.

Scuola Mosaico del FriuliIn het derde jaar maakt men ‘Hedendaagse mozaïek’ waar bij de kunstenaar centraal staat. Men werkt met een heel uiteenlopend aantal aan materialen. Deze stijl van mozaïeken is eigenlijk nog zeer jong. Pas de laatste 10 jaar is er een verschuiving geweest binnen de mozaïekopleiding. Waarbij er minder de nadruk gelegd wordt op mozaïek als intigratiekunst en een puur ambacht, maar mozaïek als kunstvorm. Mooie werken die je perfect tegen je muur kan hangen als kunstwerk an sich.

Scuola Mosaico del FriuliHet is heel moeilijk om dit goed op foto weer te geven, dus plan je nog eens een reis naar Italië, zet dan zeker Spilimbergo op uw programma en ga zelf eens een kijkje nemen zou ik zeggen. 2 verdiepen vol met mozaïeken, alles is daar in mozaïek gemaakt, de inkomhal, de trappenhal, de vloeren (vaak in terrazzo gemaakt), de zuilen buiten, en dan natuurlijk het grote aantal werken die daar te bewonderen zijn. Ik verzeker je, zo zag je mozaïek nog nooit. Mensen die niet echt bezig zijn met mozaïek en daar voor het eerst komen zeggen dan meestal: “Ik wist niet dat mozaïek ook dit kon zijn”.

Ik kan ondertussen al niet meer op één hand tellen hoe vaak ik daar al op bezoek was, maar elk jaar kijk ik er weer naar uit om de nieuwe werken te gaan bewonderen. De school geeft ook elk jaar een jaarboek uit, waarin de nieuwste werken worden voorgesteld.